Banknoty złotego: nominały, zabezpieczenia i jak je sprawdzić

Ilustracja: banknoty złotego z kodem PLN i lupą, symbol nominałów i zabezpieczeń polskich banknotów
Nominały i zabezpieczenia banknotów złotego

Banknoty złotego mijamy w portfelu codziennie, ale niewiele osób potrafi wymienić wszystkie nominały, wskazać, czyje portrety na nich widnieją, i powiedzieć, jak szybko sprawdzić, czy banknot jest prawdziwy. Tymczasem kilka sekund uwagi przy odbiorze reszty czy przy sprzedaży samochodu może uchronić Cię przed przykrą niespodzianką.

W tym poradniku przedstawiamy obecne nominały, najważniejsze zabezpieczenia, prostą metodę sprawdzania banknotów oraz zasady postępowania z banknotem zniszczonym. Szczegółowe opisy zabezpieczeń każdego nominału publikuje Narodowy Bank Polski na swojej stronie.

Banknoty złotego: obecne nominały

W obiegu jest sześć nominałów banknotów: 10, 20, 50, 100, 200 i 500 złotych. Na każdym widnieje portret polskiego władcy, dlatego serię nazywa się potocznie serią „Władcy polscy”. Pięć niższych nominałów weszło do obiegu wraz z denominacją w 1995 roku, a w kolejnych latach były modernizowane. Banknot 500 zł wprowadzono w 2017 roku.

Nominały banknotów złotego i portrety władców
Nominał Portret na awersie Uwagi
10 zł Mieszko I Najniższy nominał banknotu
20 zł Bolesław Chrobry Popularny przy drobnych zakupach
50 zł Kazimierz Wielki Często wydawany z bankomatów
100 zł Władysław Jagiełło Częsty przy większych płatnościach
200 zł Zygmunt Stary Wysoki nominał, warto go sprawdzać
500 zł Jan III Sobieski Najwyższy nominał, w obiegu od 2017 roku

Warto wiedzieć, że wszystkie te banknoty są prawnym środkiem płatniczym niezależnie od tego, czy pochodzą z pierwszego wydania, czy ze zmodernizowanej wersji. Zmodernizowane banknoty różnią się między innymi nowocześniejszymi zabezpieczeniami, ale nominały, kolorystyka i portrety pozostały takie same, więc łatwo je rozpoznać. W portfelu możesz więc spotkać obie wersje tego samego nominału i obie przyjmiesz bez obaw.

Najważniejsze zabezpieczenia

Polskie banknoty mają wiele zabezpieczeń. Część z nich sprawdzisz bez żadnych urządzeń, inne wymagają lupy lub lampy UV. Najważniejsze, które warto znać:

  • Znak wodny: pod światło widać portret władcy i oznaczenie nominału, wykonane w strukturze papieru, a nie nadrukowane.
  • Nitka zabezpieczająca: wtopiona w papier, pod światło widoczna jako ciemna linia, a na niektórych nominałach częściowo widoczna na powierzchni.
  • Farba zmienna optycznie: na części nominałów element zmienia kolor, gdy przechylasz banknot.
  • Mikrodruk: bardzo drobne napisy, czytelne pod lupą, które w podróbkach często są rozmazane.
  • Druk wypukły: portret i niektóre napisy są wyczuwalne pod palcami.
  • Recto-verso: fragmenty wzoru po obu stronach uzupełniają się pod światło w całość.
  • Elementy widoczne w UV: w świetle ultrafioletowym pojawiają się świecące włókna i elementy nadruku.
Ilustracja: banknot pod światło ze znakiem wodnym i nitką zabezpieczającą, symbol sprawdzania autentyczności
Znak wodny i nitka zabezpieczająca są dobrze widoczne, gdy obejrzysz banknot pod światło.

Jak sprawdzić banknot w kilka sekund

Najprostsza metoda, polecana przez banki centralne, to połączenie trzech czynności: dotknij, obejrzyj pod światło i przechyl.

Dotknij

Przesuń palcem po portrecie i napisach. Prawdziwy banknot ma wyczuwalny, wypukły druk, a papier jest sztywny i szeleszczący.

Obejrzyj pod światło

Sprawdź znak wodny, nitkę zabezpieczającą i dopasowanie elementów recto-verso.

Przechyl

Zobacz, czy elementy z farbą zmienną optycznie zmieniają kolor.

Porównaj

W razie wątpliwości porównaj banknot z innym tego samego nominału.

Nie opieraj się na jednym zabezpieczeniu. Fałszerze potrafią naśladować pojedyncze elementy, ale rzadko wszystkie naraz. Podobną metodę stosuje się przy banknotach euro, co opisujemy w artykule jak sprawdzić banknot euro.

6 nominałów10, 20, 50, 100, 200 i 500 zł
2017wprowadzenie banknotu 500 zł
NBPemituje banknoty i wymienia zniszczone

Co zrobić z podejrzanym lub zniszczonym banknotem

Jeśli masz podejrzenie, że banknot jest fałszywy, nie próbuj go dalej przekazywać, bo puszczanie w obieg fałszywych pieniędzy jest przestępstwem. Zgłoś sprawę w banku lub na policji i opisz, skąd masz banknot.

Inna sytuacja to banknot prawdziwy, ale zniszczony: przedarty, wyprany lub zalany. Takie banknoty wymienia Narodowy Bank Polski według zasad wymiany zniszczonych znaków pieniężnych. Wysokość zwrotu zależy między innymi od tego, ile banknotu się zachowało. Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w poradniku uszkodzone banknoty: co z nimi zrobić.

  1. Zbierz wszystkie części zniszczonego banknotu.
  2. Nie sklejaj ich na siłę i nie usuwaj plam chemią.
  3. Sprawdź aktualne zasady wymiany na stronie NBP.
  4. Zgłoś się do NBP lub zapytaj w swoim banku, czy pośredniczy w takiej wymianie.

Jak dbać o banknoty na co dzień

Banknot w dobrym stanie łatwiej sprawdzić i chętniej przyjmie go każdy sprzedawca. Kilka prostych nawyków pomaga utrzymać gotówkę w porządku:

  • przechowuj banknoty płasko w portfelu, nie zwijaj ich i nie składaj wielokrotnie,
  • nie zapisuj niczego na banknotach i nie spinaj ich zszywaczem,
  • przed praniem sprawdzaj kieszenie,
  • większą kwotę trzymaj w kopercie lub etui, z dala od wilgoci i wysokiej temperatury.

Jeśli przy odbiorze reszty dostaniesz mocno zniszczony banknot, poproś od razu o inny. Później trudniej będzie go wydać, a jego wymiana w NBP wymaga dodatkowego czasu.

Wskazówka

Przy większych transakcjach gotówkowych, na przykład przy sprzedaży samochodu, umów się na przekazanie pieniędzy w banku lub w kantorze. Pracownik szybko przeliczy gotówkę i sprawdzi banknoty, a Ty unikniesz ryzyka przyjęcia fałszywki.

Podsumowanie

Banknoty złotego to sześć nominałów od 10 do 500 zł, z portretami polskich władców i wieloma zabezpieczeniami. Wystarczy zapamiętać zasadę dotknij, obejrzyj, przechyl, by w kilka sekund ocenić banknot. Zniszczone banknoty wymienia NBP, a podejrzane zgłaszaj w banku lub na policji. Jeśli interesują Cię dzieje polskiej waluty, przeczytaj też artykuł o historii złotego.

Chcesz wymienić złote na euro, dolary lub inną z około 20 walut? Zapraszamy do Kantoru White Money przy ul. Długiej 16 w Krakowie, codziennie 9:00-21:00. Każdą transakcję przeliczamy przy Tobie.

Najczęściej zadawane pytania

  • W obiegu jest sześć nominałów: 10, 20, 50, 100, 200 i 500 złotych. Banknot 500 zł wprowadzono w 2017 roku.

  • Zastosuj zasadę dotknij, obejrzyj pod światło i przechyl. Sprawdź druk wypukły, znak wodny, nitkę zabezpieczającą i elementy zmieniające kolor.

  • Zniszczone banknoty wymienia Narodowy Bank Polski według swoich zasad. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady na stronie NBP.

  • Nie przekazuj go dalej. Zgłoś sprawę w banku lub na policji i opisz, skąd masz banknot.

Ta witryna jest zarejestrowana pod adresem wpml.org jako witryna rozwojowa. Przełącz się na klucz witryny produkcyjnej na remove this banner.